دندانپزشکی

LASER DOPPLER FLOWMETRY L.D.F و کاربرد آن در دندانپزشکي

Laser Doppler Flowmetry(LDF) Application in Dentistry

ارزيابي وايتاليتي پالپ دندان بواسطه اينکه پالپ در يک بافت کلسيفيه احاطه شده، داراي مشکلاتي مي باشد و روشهاي ارزيابي وايتاليتي پالپ که بطور رايج بکار مي روند، اين عمل را بطور غيرمستقيم انجام مي دهند.(1) تستهاي موجود در دندانپزشکي بدين منظور، Subjective بوده و پاسخ الياف عصبي حسي را نشان مي دهند. اساس تستهاي رايج اين است که اگر اعصاب پالپ به تغييرات حرارتي يا الکتريکي پاسخ گويند، ساختار عروقي پالپ سالم فرض مي شوند که اين مساله هميشه صادق نيست. در مورد تستهاي حرارتي،‌برطبق فرضيه هيدروديناميک،‌ توبولهاي عاجي بايد باز باشند تا حرکت مايع توبولار امکان پذير باشد. بنابراين اين نوع تست در افراد مسن(که معمولا مدخل توبولها کلسيفيه و مسدود است) کارآيي ندارد.(2)
در مورد تستهاي الکتريکي بايد گفت که آستانه الکترومتريک دندانهايي که به بلوغ کامل نرسيده اند،‌ بالاتر است و اين تست در دندانهاي با آپکس نابالغ قابل اطمينان نيست. نکته مهم اين است که شبکه عصبي Rashkow تا موقعي که آخرين مراحل تکاملي ريشه دندان طي نشود، به تکامل نميرسد.
نقطه تاريک و مشکل اصلي در ارتباط با تستهاي وايتاليتي، ارزيابي وضعيت پالپ بدنبال تروماست. تستهاي الکتريکي و حرارتي بدنبال صدمات تروماتيک قابل اطمينان نميباشند و ممکن است حتي با وجود ترميم سيرکولاسيون پالپي،پاسخ به اين تستها منفي باشد(2) با اينکه امکان صدمات دنداني در هرسني وجود دارد، اما بيشتر آنها، دندانهاي دائمي را در سنين بين 8 تا 12 سال متاثر مي سازند(2) يک دنداان نابالغ با ديواره هاي عاجي نازک از نظر تشخيص، درمان و پرگنوز با مشکل مواجه است. از آنجا که وجود يک پالپ سالم براي پيشرفت تکامل ساختار ريشه لازم است، بايد تلاش کرد تا بدنبال صدمات تروما، تاحدممکن پالپ وايتال را حفظ مرد و اين مستلزم دستيابي به تکنيکهاي نوين در بعد تشخيصي است و اهميت اين موضوع با محدوديتهاي تستهاي موجود در تناقض است. شايد امروزه با تکنيکهاي رايج تنها راه تشخيص قطعي نکروز پالپ بدنبال تروما، نماي راديوگرافي يک ضايعه راديولوسنت پري آپيکال باشدکه حاکي از سير روبه افزايش واکنشهاي التهابي در ناحيه پري آپيکال مي باشد. درعين حال Anderson در سال 1986 بيان کرده است که در تروماهاي متوسط يک راديولوسنسي يل تغييررنگ گذراي تاج ممکن است پيش بيايد که متعاقب آن وايتاليتي پالپ حفظ شود(3)
Laser Doppler Flowmetry يا L.D.F يک روش الکترواپتيکال غيرتهاجمي براي ارزيابي وايتاليتي پالپ با استفاده از تعيين وجود يا عدم وجود جريان خوني پالپي مي باشد(1) LDF جريان خون پالپی را با استفاده از Blood PerfusionFlux و غلظت خون نشان داده و بنابراین درجه وایتالیتی پالپ را تعیین مینماید(4). اساس کار این است که فوتونهای نورلیزر پس از تابش با گلبولهای قرمز درحال حرکت برخورد می کنند. فوتونهایی که با RBC ها برخورد کرده اند، دچار تفرق شده و براساس اصول داپلر دچار شیفت فرکانس میشوند. اما فوتونهایی که به اجزای ساکن برخورد میکنند، دچار شیفت فرکانس نمیشوند. در نور منعکس شده نسبت نوری که دچار شیفت شده به نوری که دچار شیفت فرکانس نیست، یک معیار نیمه کمی برای اندازه گیری جریان خون در بافت است. بخشی از نور به دستگاه Photodetector بازمی گردد و تبدیل به یک Signal می شود(Flux Signal) که آنرا با واحد قراردادی (PU=Perfusion Unit) می سنجند. از آنجا که گلبولهای قرمز جزء غالب متحرک درخون هستند لذا کمیت بدست آمده را می توان بعنوان ایندکسی برای جریان خون پالپی به حساب آورد.
مشخصات ليزر مورد استفاده در LDF
از زمان معرفي اين تکنيک ليزرهايي با طول موجهاي متفاوت به اين منظور مورد استفاده قرار گرفته اند. در تکنيک اصلي که براي اندازه گيري جريان خون در بافت پوست، کورتکس کليه و مزانتر روده ارائه شد از ليزر He-Ne با طول موج 632.8 نانومتر استفاده ميشود. اما در دندانپزشکي بعلت وجود دومانع يعني مينا و عاج بر سر راه نور براي رسيده به پالپ، ليزر هاي Infra red (طول موج بين 780 و 810 نانومتر) که توانايي بيشتري نسبت به ليزرهاي داراي طول موج کوتاهتر مثل He-Ne براي نفوذ از مينا و عاج دارند مناسب تر مي باشد.
Sensitivity و Specifity تکنيک LDF براي تست وايتاليتي پالپ:
Sensitivity يک تست عبارتست از ميزان توانايي يک تست در رديابي بيماري مورد نظر؛ يک تست با Sensitivity برابر با يک قادر است تمامي موارد بيمار را رديابي نمايد، در صورتيکه يک تست با Sensitivity برابر با 0.5 قادر است تنها نيمي از موارد بيمار را رديابي کند.
همچنين معيار ديگري که براي قدرت تشخيصي يک تست مطرح است Specifity آن مي باشد. Specifity عبارتست از ميزان توانايي تست در عدم تشخيص غلط وجود بيماري، در زماني که بيماري وجود ندارد. يک تست ايده آل بايد داراي Sensitivity و Specifity برابر با يک باشد، اما در عمل با بالارفتن Sensitivity يک تست ، Specifity آن کاهش مي يابد.
از بين تستهاي رايج موجود تست سرما با اتيل کلرايد داراي Sensitivity و Specifity بالا مي باشند.(1) ساير تستها اگرچه داراي Specifity نزديک به يک هستند اما Sensitivity پاييني دارند. يکي از اشکالات تستهاي وايتاليتي رايج، وابستگي آنها به پاسخ واکنشي بيمار به تحريک اعمال شده مي باشد که ميتواند تحت تاثير عوامل مختلفي چون حالات روحي(5) بيمار باشد، در حاليکه تست LDF مستقل از احساس و پاسخ بيمار است.
مطالعات مختلف نشان مي دهند که قضاوت در مورد وضعيت پالپ بويژه بعد از تروما با استناد به نتايج بدست آمده از LDF مطمئن تر از تستهاي رايج مي باشد. روش LDF را مي توان براي افتراق بين دندانهاي وايتال و نان وايتال استفاده کرد. فقدان جريان خون در پالپ، سيگنال پايين يا برابر 0 مي دهد.
Peterson 1999 در مطالعه خود اعلام کرده است که در رابطه با تست سرما،‌ عدم حساسيت دندان به سرما در 89% موارد، تست گرما در 48% و تست الکتريکي در 88% نشان دهنده پالپ نکروتيک مي باشند. همچنين احتمال واکنش حساس پالپ وايتال به تست سرما 90%، تست گرما 83% و تست الکتريکي 84% است. در کل صحت اين تستها د رمورد تست سرما 86%، تست گرما70% و تست الکتريکي 80% بوده است.(4) در مطالعه Evanse(1) Sensitivity تست الکتريکي پالپ و تست اتيل کلرايد بترتيب 0.87 و 0.92 و Specifity 0.96 و 0.89 بود.
گزارشهاي داده شده در مورد صحت تستهاي LDF ، مقادير قابل توجهي را ارائه مي دهند. مطالعه Evans برروي دندانهاي ترماتيزه قدامي (1)نشان ميدهد که متد LDF با استفاده از طول موج 633 نانومتر در افتراق بين دندانهاي وايتال و نان وايتال داراي Sensitivity و Specifity برابر با 1.0 ميباشد. اين درحالي است که( Odor et al(1996 و( Sasano(1988 گزارش کردند که طول موجnm 810 داراي Sensitivity خوب ولي Specifity ضعيف و طول موج nm 633داراي Sensitivity کم و Specifity بالاست. Roykens صحت LDF را در مطالعه خود 95% کرده است و Yanpiset K. و همکارانش(2) صحت تست LDF را براي دندانهاي نان وايتال 100% مي دانند. اما عقيده دارند که صحت آن در در دندانهاي وايتال بخوبي دندانهاي نان وايتال نيست. آنها اين تفاوت را به خاطر خصوصيات هيستولوژيک در برخي دندانهاي وايتال مي دانند که در آنها به خاطر رسوب بافت استئوئيد در فضاي پالپي مقدار پايين گلبوبهاي خوني در گردش،‌Doppler shift کمي ايجاد ميکنند(2). لذا نتايج منفي کاذب دراين موارد بيشتر است. امروزه با ورود نسلهاي جديد دستگاههاي LDF که علاوه بر جريان خون، ساير فاکتورهاي مرتبط با حيات پالپ از جمله فشار اکسيژن بافتي را تعيين مي نمايند، ميتوان با اطمينان بيشتري از اين تست اسفاده نمود.
با توجه به نتايج موجود ميتوان گفت که LDF يک کمک تشخيصي مناسب براي تشخيص وضعيت وايتاليتي پالپ بويژه در موارد ترماتيزه مي باشد. استفاده از اين تست از اهميت استفاده از تستهاي حرارتي و الکتريکي موجود نکاسته بلکه بکارگيري اين تست همراه با تستهاي رايج حيات پالپ ميتواند قدرت تشخيصي دندانپزشک را در تعيين وضعيت وايتاليتي پالپ بهبود بخشد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

1 thought on “LASER DOPPLER FLOWMETRY L.D.F و کاربرد آن در دندانپزشکي”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
رفتن به نوار ابزار